Język francuski - Czasownik

Czas teraźniejszy

Czasu teraźniejszego używamy (tak jak w języku polskim) mówiąc o czynnościach, które mają miejsce w chwili obecnej.
Czasowniki francuskie podlegają odmianie przez osoby oraz liczby. Istnieje kilka ogólnych zasad dotyczących odmiany czasowników w czasie teraźniejszym.

Czasowniki I grupy, zakończone w bezokoliczniku na -er, na przykład aimer (kochać), przybierają następujące końcówki:

aimer (kochać, lubić)
j'aime
tu aimes
il aime
elle aime
nous aimons
vous aimez
ils aiment
elles aiment

Czasowniki II grupy, zakończone w bezokoliczniku na -ir, na przykład finir (kończyć), przybierają następujące końcówki:

finir (kończyć)
je finis
tu finis
il finit
elle finit
nous finissons
vous finissez
ils finissent
elles finissent

Czasowniki III grupy, zakończone w bezokoliczniku na -re, na przykład répondre (odpowiadać), lub -ir, na przykład ouvrir (otwierać), przybierają następujące końcówki:

répondre (odpowiadać)
je réponds
tu réponds
il répond
elle répond
nous répondons
vous répondez
ils répondent
elles répondent

ouvrir (otwierać)
j’ouvre
tu ouvres
il ouvre
elle ouvre
nous ouvrons
vous ouvrez
ils ouvrent
elles ouvrent

Bardzo wiele czasowników wykazuje jednak większe lub mniejsze nieregularności w odmianie, na przykład czasowniki être (być) i avoir (mieć) są całkowicie nieregularne.


Czasowniki posiłkowe

Czasowniki posiłkowe pozwalają na tworzenie czasów złożonych, jak również strony biernej czasowników. W języku francuskim są to czasowniki: avoir (mieć), être (być) oraz aller (iść, jechać). Wymienione czasowniki używane jako posiłkowe tracą swoje pierwotne znaczenie, są po prostu „instrumentem” gramatycznym.

Czasowniki posiłkowe avoir i être służą do tworzenia:

- czasów i trybów złożonych (np. passé composé), np.

L'été dernier, je suis allé à Paris.
Zeszłego lata pojechałem do Paryża.

Hier soir, nous avons été au théâtre.
Wczoraj wieczorem byliśmy w teatrze.

- strony biernej czasowników, np.

Ma chambre a été repeinte en blanc.
Mój pokój został odmalowany na biało.

Czasownik aller służy do tworzenia czasu przyszłego bliskiego (futur proche), np.

Vous allez vous reposer samedi.
Będziecie odpoczywać w sobotę.


Odmiana czasowników posiłkowych w czasie teraźniejszym

avoir (mieć)
j'ai
tu as
il/elle/on a
nous avons
vous avez
ils/elles ont

être (być)
je suis
tu es
il/elle/on est
nous sommes
vous êtes
ils/elles sont

aller (iść, jechać)
je vais
tu vas
il/elle/on va
nous allons
vous allez
ils/elles vont


Czasowniki zwrotne

Są to czasowniki poprzedzone zaimkiem zwrotnym „się”. W przeciwieństwie do języka polskiego, w którym zaimek „się” jest identyczny dla wszystkich osób i liczb, w języku francuskim zmienia on formę zależnie od osoby i liczby:

se laver (myć się)
je me lave
tu te laves
il/elle se lave
nous nous lavons
vous vous lavez
ils/elles se lavent

Uwaga! Jeśli czasownik zaczyna się na samogłoskę lub na literę h, wtedy zaimek me, te, se (się) kończący się na samogłoskę e, gubi ją i zostaje ona zastąpiona przez apostrof:

s'habiller (ubierać się)
je m'habille
tu t'habilles
il s'habille
nous nous habillons
vous vous habillez
ils s'habillent