Temat: czas zaprzeszły w językach słowiańskich

Mam nadziej─Ö, ┼╝e nie pisz─Ö z tym pytaniem w bardzo nieodopowiednim dziale. Pytanie jest do┼Ť─ç laickie, mo┼╝e wr─Öcz g┼éupie, ale mnie nurtuje. Ot├│┼╝ wiem, ┼╝e w wielu j─Özykach s┼éowia┼äskich obecny jest, lub pierwotnie by┼é obecny czas zaprzesz┼éy. Interesuje mnie sytuacja, w kt├│rej czas zaprzesz┼éy nadal jest u┼╝ywany w j─Özyku literackim, ale jest prawie kompletnie nieu┼╝ywany w j─Özyku m├│wionym. Jestem ┼Ťwiadom, ┼╝e pytanie jest do┼Ť─ç kiepsko sprecyzowane, jak r├│wnie┼╝ wiele zale┼╝y od danego j─Özyka, ale czy w sytuacji, gdy j─Özyk literacki u┼╝ywa czasu zaprzesz┼éego, a m├│wiony prawie kompletnie go nie u┼╝ywa, pomini─Öcie czasu zaprzesz┼éego w j─Özykach s┼éowia┼äskich zwyk┼éo uchodzi─ç za b┼é─ůd gramatyczny?

Pytanie nasun─Ö┼éo mi si─Ö w zwi─ůzku z pewn─ů dyskusj─ů na temat czasu zaprzesz┼éego w j─Özyku hiszpa┼äskim na innym forum. W wi─Ökszo┼Ťci dialekt├│w j─Özyka hiszpa┼äskiego czas zaprzesz┼éy jest prawie nieu┼╝ywany w mowie, cho─ç pojawia si─Ö w literaturze pi─Öknej. U┼╝ycie czasu przesz┼éego w miejscu zaprzesz┼éego jest wedle mojej wiedzy akceptowalne i opcja taka normalnie pojawia si─Ö w podr─Öcznikach do hiszpa┼äskiego. Na forum jednak, jak to na forum, ka┼╝dy chce si─Ö popisa─ç jakim to najpoprawniejszym hiszpa┼äskim (czy tam innym j─Özykiem) w┼éada. Ciekaw jestem jak si─Ö to ma w j─Özykach s┼éowia┼äskich.

2

Odp: czas zaprzeszły w językach słowiańskich

Pytanie ani nie jest laickie, ani głupie. Tylko że prostej i jednoznacznej odpowiedzi z mojej strony raczej nie będzie.

Czasu zaprzesz┼éego nie ma w j─Özykach wschodnios┼éowia┼äskich. Na temat czeskiego i s┼éowackiego si─Ö nie wypowiadam, bo si─Ö na nich s┼éabo znam. Jest natomiast obecny w serbskim, chorwackim, macedo┼äskim i bu┼égarskim. I tu zaczyna by─ç problem, bo nawet nie wiem, jak na Twoje pytanie odpowiedzie─ç, tym bardziej, ┼╝e jedynie z pierwszymi dwoma mam styczno┼Ť─ç prawie codzienn─ů (macedo┼äski, jakkolwiek mi┼éy, musia┼é troch─Ö poczeka─ç - wi─Öcej tu: http://swiatjezykow.blogspot.com/2011/1 ÔÇŽ tyce.html).

W serbskim oraz chorwackim czas ten wyst─Öpuje w miar─Ö cz─Östo w literaturze. Trudno mi tu przytoczy─ç jakie┼Ť statystyki, ale na pewno jest znacznie cz─Ö┼Ťciej u┼╝ywany ni┼╝ w j─Özyku polskim i, w przeciwie┼ästwie do sytuacji panuj─ůcej w naszej mowie ojczystej, nie jest zagro┼╝ony wymarciem. W mowie te┼╝ jest ┼╝ywy, ale z racji wi─Ökszej dynamiki wypowiedzi i relatywnie niewielkiej ilo┼Ťci zda┼ä z┼éo┼╝onych nierzadko bywa pomijany, przy czym nie jestem pewien czy mo┼╝na to nazwa─ç b┼é─Ödem gramatycznym. Widzisz, w serbskim granice mi─Ödzy u┼╝ywaniem jednego czasu a drugiego s─ů znacznie bardziej m─Ötne ni┼╝ np. w angielskim - jedn─ů rzecz mo┼╝esz powiedzie─ç zar├│wno w czasie przesz┼éym z┼éo┼╝onym i aory┼Ťcie i znaczy to samo - jedyn─ů r├│┼╝nic─ů jest praktycznie stylistyka (w aory┼Ťcie wypowied┼║ przybiera form─Ö opowie┼Ťci, gaw─Ödy itp. - ten czas by┼é szeroko rozpowszechniony jeszcze 100 lat temu, obecnie nadal dominuje w mowie potocznej w Macedonii). Podobnie zdaje si─Ö by─ç z czasem zaprzesz┼éym - nawet w literaturze widuje si─Ö czasem brak jego zastosowania, a jednak takie teksty s─ů drukowane. Nigdy osobi┼Ťcie nie zosta┼éem poprawiony (nawet przez lektora) z powodu braku u┼╝ycia czasu zaprzesz┼éego, wi─Öc nie s─ůdz─Ö by by┼é to b┼é─ůd z kategorii najistotniejszych. Z drugiej strony ka┼╝dy kto chcia┼éby ┼éadnie m├│wi─ç i pisa─ç po serbsku powinien sobie przyswoi─ç zasady jego u┼╝ywania.
Trudno mi niestety powiedzie─ç jak ta sytuacja wygl─ůda w bu┼égarskim - raczej czas zaprzesz┼éy nie ma w nim mniejszego znaczenia, co mog─Ö wywnioskowa─ç po tym, jak skomplikowany system czasowy ten j─Özyk posiada (przynajmniej w odniesieniu do reszty S┼éowia┼äszczyzny). Je┼Ťli na forum znalaz┼éaby si─Ö osoba znaj─ůca bu┼égarski nie mia┼ébym nic przeciwko, aby rozwia┼éa nasze w─ůtpliwo┼Ťci.

3

Odp: czas zaprzeszły w językach słowiańskich

Dzi─Ökuj─Ö za wyczerpuj─ůc─ů odpowied┼║ smile.