logo słówka

#1 2011-10-27 08:28:09

PiotrPeterPedro
Pisarz
Zarejestrowany: 2011-01-23
Posty: 588

czas zaprzeszły w językach słowiańskich

Mam nadzieję, że nie piszę z tym pytaniem w bardzo nieodopowiednim dziale. Pytanie jest dość laickie, może wręcz głupie, ale mnie nurtuje. Otóż wiem, że w wielu językach słowiańskich obecny jest, lub pierwotnie był obecny czas zaprzeszły. Interesuje mnie sytuacja, w której czas zaprzeszły nadal jest używany w języku literackim, ale jest prawie kompletnie nieużywany w języku mówionym. Jestem świadom, że pytanie jest dość kiepsko sprecyzowane, jak również wiele zależy od danego języka, ale czy w sytuacji, gdy język literacki używa czasu zaprzeszłego, a mówiony prawie kompletnie go nie używa, pominięcie czasu zaprzeszłego w językach słowiańskich zwykło uchodzić za błąd gramatyczny?

Pytanie nasunęło mi się w związku z pewną dyskusją na temat czasu zaprzeszłego w języku hiszpańskim na innym forum. W większości dialektów języka hiszpańskiego czas zaprzeszły jest prawie nieużywany w mowie, choć pojawia się w literaturze pięknej. Użycie czasu przeszłego w miejscu zaprzeszłego jest wedle mojej wiedzy akceptowalne i opcja taka normalnie pojawia się w podręcznikach do hiszpańskiego. Na forum jednak, jak to na forum, każdy chce się popisać jakim to najpoprawniejszym hiszpańskim (czy tam innym językiem) włada. Ciekaw jestem jak się to ma w językach słowiańskich.

Offline

 

#2 2011-11-08 16:01:02

hauteville
Pisarz
Zarejestrowany: 2010-08-15
Posty: 315

Re: czas zaprzeszły w językach słowiańskich

Pytanie ani nie jest laickie, ani głupie. Tylko że prostej i jednoznacznej odpowiedzi z mojej strony raczej nie będzie.

Czasu zaprzeszłego nie ma w językach wschodniosłowiańskich. Na temat czeskiego i słowackiego się nie wypowiadam, bo się na nich słabo znam. Jest natomiast obecny w serbskim, chorwackim, macedońskim i bułgarskim. I tu zaczyna być problem, bo nawet nie wiem, jak na Twoje pytanie odpowiedzieć, tym bardziej, że jedynie z pierwszymi dwoma mam styczność prawie codzienną (macedoński, jakkolwiek miły, musiał trochę poczekać - więcej tu: http://swiatjezykow.blogspot.com/2011/1 … ktyce.html).

W serbskim oraz chorwackim czas ten występuje w miarę często w literaturze. Trudno mi tu przytoczyć jakieś statystyki, ale na pewno jest znacznie częściej używany niż w języku polskim i, w przeciwieństwie do sytuacji panującej w naszej mowie ojczystej, nie jest zagrożony wymarciem. W mowie też jest żywy, ale z racji większej dynamiki wypowiedzi i relatywnie niewielkiej ilości zdań złożonych nierzadko bywa pomijany, przy czym nie jestem pewien czy można to nazwać błędem gramatycznym. Widzisz, w serbskim granice między używaniem jednego czasu a drugiego są znacznie bardziej mętne niż np. w angielskim - jedną rzecz możesz powiedzieć zarówno w czasie przeszłym złożonym i aoryście i znaczy to samo - jedyną różnicą jest praktycznie stylistyka (w aoryście wypowiedź przybiera formę opowieści, gawędy itp. - ten czas był szeroko rozpowszechniony jeszcze 100 lat temu, obecnie nadal dominuje w mowie potocznej w Macedonii). Podobnie zdaje się być z czasem zaprzeszłym - nawet w literaturze widuje się czasem brak jego zastosowania, a jednak takie teksty są drukowane. Nigdy osobiście nie zostałem poprawiony (nawet przez lektora) z powodu braku użycia czasu zaprzeszłego, więc nie sądzę by był to błąd z kategorii najistotniejszych. Z drugiej strony każdy kto chciałby ładnie mówić i pisać po serbsku powinien sobie przyswoić zasady jego używania.
Trudno mi niestety powiedzieć jak ta sytuacja wygląda w bułgarskim - raczej czas zaprzeszły nie ma w nim mniejszego znaczenia, co mogę wywnioskować po tym, jak skomplikowany system czasowy ten język posiada (przynajmniej w odniesieniu do reszty Słowiańszczyzny). Jeśli na forum znalazłaby się osoba znająca bułgarski nie miałbym nic przeciwko, aby rozwiała nasze wątpliwości.

Offline

 

#3 2011-11-08 19:38:26

PiotrPeterPedro
Pisarz
Zarejestrowany: 2011-01-23
Posty: 588

Re: czas zaprzeszły w językach słowiańskich

Dziękuję za wyczerpującą odpowiedź smile.

Offline

 

Stopka forum

Forum PunBB, modyfikacja Nexus Media


Copyright 2017 © slowka.pl Serwis należy do wydawnictwa Edgard jezykiobce.pl logo
Webdesign: TonikStudio.pl